Ο έλεγχος πρόσβασης είναι η μόνη υπηρεσία ασφαλείας που, αν γίνει λάθος, μπορεί να στοιχίσει ζωές. Μια πόρτα που δεν ανοίγει όταν πρέπει είναι χειρότερη από καμία πόρτα.
Τι είναι
Ηλεκτρονικός έλεγχος πρόσβασης είναι η εγκατάσταση που αποφασίζει ποιος περνάει από ποιο σημείο και πότε, και το κρατάει γραμμένο. Το πρότυπο είναι το EN 60839-11-1, που από το 2016 αντικατέστησε την παλιά σειρά EN 50133. Η μελέτη, η εγκατάσταση και η συντήρηση καλύπτονται από το EN 60839-11-2.
Το πρότυπο ορίζει τέσσερα επίπεδα ασφάλειας και, για το καθένα, τι πρέπει να κάνει το σύστημα: πώς αναγνωρίζει τον χρήστη, πώς στέλνει σήμα όταν κάποιος ανοίγει υπό απειλή, και πότε επιτρέπεται να παρακαμφθεί. Το μέσο που κουβαλάει ο χρήστης το περιγράφει ως «πληροφορία που είτε την απομνημονεύεις είτε την έχεις πάνω σου»: κωδικό, κάρτα ή και τα δύο. Προσοχή σε ένα σημείο: το πρότυπο λέει τι πρέπει να κάνει ο εξοπλισμός σε κάθε επίπεδο, όχι ποιο επίπεδο χρειάζεται ο δικός σας χώρος. Αυτό το κρίνει η μελέτη.
Πότε το χρειαζόμαστε
Όταν δεν φτάνει να ξέρετε ότι η πόρτα είναι κλειδωμένη, αλλά θέλετε να ξέρετε ποιος την άνοιξε και πότε. Αποθήκες με απόθεμα, μηχανοστάσια, αρχεία, φαρμακεία κλινικών, χώροι με εξυπηρετητές, πόρτες που μοιράζονται ένοικοι και συνεργεία.
Εδώ όμως μπαίνει ο σοβαρός περιορισμός, και έρχεται από την πυροπροστασία. Το π.δ. 41/2018 ζητάει οι οδεύσεις διαφυγής να είναι «σαφώς αντιληπτές και προσπελάσιμες απ’ όλους τους χρήστες του κτιρίου». Η εγκύκλιος ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/42489/1824/2019 το ξεκαθαρίζει: «Σύρτες και συστήματα ασφαλίσεως (π.χ κλειδιά, μαγνητικές κάρτες, κ.ά) σε θύρες δεν γίνονται αποδεκτά μόνο από την πλευρά που εμποδίζουν την όδευση που ακολουθούν οι χρήστες για τη διαφυγή τους από το κτίριο.»
Το πλήρες κείμενο βρίσκεται στην Πυροσβεστική Διάταξη 18/2019. Οι πόρτες ασφαλείας με χρονοκαθυστέρηση και οι διατάξεις ελέγχου ατόμων, όπως κάρτες και πληκτρολόγια, επιτρέπονται σε δεύτερες οδεύσεις διαφυγής με τρεις όρους: να ξεκλειδώνουν μόνες τους μόλις χτυπήσει η πυρανίχνευση, να ξεκλειδώνουν με μπουτόν δίπλα στην πόρτα, και, όσες έχουν χρονοκαθυστέρηση, να ξεκλειδώνουν μόνες τους αν πέσει το ρεύμα.
Με απλά λόγια: ο έλεγχος μπαίνει στην πλευρά της εισόδου. Από την πλευρά της εξόδου η πόρτα ανοίγει πάντα, και αν κοπεί το ρεύμα ανοίγει μόνη της. Τα πρότυπα του εξοπλισμού είναι το EN 179 για τις μπάρες και χειρολαβές εξόδου κινδύνου, το EN 1125 για τις μπάρες αντιπανικού και το EN 13637 για τις ηλεκτρικά ελεγχόμενες εξόδους.
Τι κερδίζουμε
Κερδίζετε κάτι πολύ απλό: το χαμένο κλειδί σημαίνει αλλαγή κυλίνδρου σε κάθε πόρτα που άνοιγε, ενώ η χαμένη κάρτα ακυρώνεται σε δευτερόλεπτα χωρίς να αγγίξει κανείς την πόρτα. Κερδίζετε και ξεχωριστά δικαιώματα ανά πόρτα και ανά ώρα: ο ίδιος άνθρωπος μπορεί να μπαίνει στην είσοδο όλο το εικοσιτετράωρο και στην αποθήκη μόνο στο ωράριο.
Κερδίζετε τέλος αρχείο. Ποιος, πού, πότε. Σε περιστατικό απαντάει σε ερωτήσεις που καμία κάμερα δεν απαντάει μόνη της.
Ένα πράγμα που δεν κερδίζετε είναι η ωρομέτρηση με δακτυλικό αποτύπωμα. Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων έχει κρίνει με την απόφαση 127/2012 ότι η χρήση βιομετρικού συστήματος για έλεγχο ωραρίου «εισάγει μια επαχθή και δυσανάλογη για τα υποκείμενα επεξεργασία», αφού «ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιηθεί αποτελεσματικά και με άλλα ηπιότερα εναλλακτικά μέσα» — με κάρτα ή κωδικό. Τα βιομετρικά ανήκουν στις ειδικές κατηγορίες δεδομένων του άρθρου 9 του Γενικού Κανονισμού και η επεξεργασία τους κατ’ αρχήν απαγορεύεται. Η Αρχή τα δέχεται μόνο όπου το επιβάλλουν ιδιαίτερες απαιτήσεις ασφαλείας και δεν υπάρχει άλλος τρόπος, και στη γνωμοδότηση 4/2026 επανέλαβε ότι εξετάζονται μόνο ως έσχατο μέτρο. Σημειώστε και κάτι πρακτικό: η καταγραφή του χρόνου εργασίας στην Ελλάδα γίνεται έτσι κι αλλιώς μέσω της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας στο ΕΡΓΑΝΗ, που δεν ζητάει βιομετρικά. Για τις επιχειρήσεις ασφάλειας και φύλαξης ισχύει από τις 16 Φεβρουαρίου 2023.
Ένα παράδειγμα
Αποθήκη με δύο εξόδους. Στην κύρια μπαίνει ανάγνωση κάρτας για την είσοδο και απλή μπάρα αντιπανικού για την έξοδο: όποιος είναι μέσα βγαίνει σπρώχνοντας, χωρίς κάρτα και χωρίς κωδικό. Η δεύτερη έξοδος βγάζει σε πλαϊνό δρόμο και από εκεί έφευγε εμπόρευμα χωρίς να το πάρει κανείς είδηση. Εκεί μπαίνει ηλεκτρική διάταξη με χρονοκαθυστέρηση: καθυστερεί το άνοιγμα λίγα δευτερόλεπτα και χτυπάει τοπικά, ώστε να μην περνάει κανείς απαρατήρητος. Ξεκλειδώνει όμως μόνη της μόλις χτυπήσει η πυρανίχνευση, ξεκλειδώνει με μπουτόν δίπλα στην πόρτα, και ξεκλειδώνει μόνη της αν κοπεί το ρεύμα. Η κλοπή σταμάτησε, η διαφυγή δεν εμποδίστηκε ποτέ. Αυτοί οι τρεις όροι δεν είναι επιλογή του εγκαταστάτη. Είναι απαίτηση της Πυροσβεστικής Διάταξης 18/2019.
Πηγές: EN 60839-11-1:2013, «Electronic access control systems – System and components requirements» (αντικατέστησε τη σειρά EN 50133)· EN 60839-11-2:2015· EN 179:2008 και EN 1125:2008, εναρμονισμένα πρότυπα κατά τον Καν. (ΕΕ) 305/2011· EN 13637:2015· π.δ. 41/2018 (Α΄ 80/2018), άρθρο 5· Εγκύκλιος 1, ΥΠΕΝ/ΔΑΟΚΑ/42489/1824/10-5-2019· Πυροσβεστική Διάταξη 18/2019 (Β΄ 1514/2019), άρθρο 4· Καν. (ΕΕ) 2016/679, άρθρα 4 και 9· ΑΠΔΠΧ, Απόφαση 127/2012 και Γνωμοδότηση 4/2026· ν. 4624/2019 (Α΄ 137), άρθρο 27· ν. 4808/2021 (Α΄ 101), άρθρο 74 και Υπουργείο Εργασίας, εγκύκλιος 37271/2024.
Δείτε επίσης τη σελίδα μας για τον έλεγχο πρόσβασης.