Ο εντοπισμός οχημάτων είναι η υπηρεσία με τη μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα σε αυτό που ζητά ο πελάτης και σε αυτό που επιτρέπει ο νόμος. Η συνηθέστερη ερώτηση είναι «να βλέπω πού είναι τα βανάκια και οι οδηγοί μου ανά πάσα στιγμή». Η σωστή απάντηση αρχίζει από το ότι αυτό, έτσι όπως ακούγεται, δεν επιτρέπεται.
Τι είναι
Μια μονάδα τηλεματικής στο όχημα στέλνει τη θέση του, συνήθως μαζί με την κατάσταση της μίζας, την ταχύτητα και τα χιλιόμετρα, σε έναν διακομιστή που τα δείχνει σε χάρτη και τα κρατά σε αρχείο. Τεχνικά είναι απλό. Νομικά, η θέση ενός οχήματος που οδηγεί συγκεκριμένος εργαζόμενος είναι προσωπικό δεδομένο του εργαζόμενου, όχι του οχήματος. Από εκεί ξεκινούν όλα τα υπόλοιπα.
Το άρθρο 27 του ν. 4624/2019 ορίζει πώς επεξεργάζεται ο εργοδότης δεδομένα εργαζομένων: μόνο όπου είναι απολύτως απαραίτητο για τη σύναψη ή την εκτέλεση της σύμβασης εργασίας, και με τη συγκατάθεση ως εξαίρεση, επειδή ο εργαζόμενος βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης. Για τα συστήματα επιτήρησης στον χώρο εργασίας προσθέτει έναν κανόνα που αξίζει να κρατήσετε: τα δεδομένα «δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν ως κριτήριο για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των εργαζομένων».
Πότε τον χρειαζόμαστε
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων έχει δώσει σαφή γραμμή. Η εγκατάσταση συστήματος γεωεντοπισμού δεν επεμβαίνει στην ιδιωτική σφαίρα όταν δεν αποσκοπεί στην παρακολούθηση του εργαζόμενου αλλά στην αποδοτικότερη λειτουργία της επιχείρησης, και επιτρέπεται επίσης για την ενίσχυση της ασφάλειας των εργαζομένων. Οι προϋποθέσεις που βάζει είναι τέσσερις:
- ο εργαζόμενος ακολουθεί προδιαγεγραμμένη διαδρομή μέσα σε καθορισμένο ωράριο,
- ο εντοπισμός γίνεται μόνο μέσα σε αυτή τη διαδρομή,
- ο εργαζόμενος δεν χρησιμοποιεί το όχημα εκτός ωραρίου,
- τα δεδομένα δεν κρατούνται πάνω από έναν μήνα, σε κάθε περίπτωση.
Όπου το όχημα δίνεται και για προσωπική χρήση, η πρακτική απάντηση της Αρχής είναι ο διακόπτης: όταν το σύστημα μπαίνει για να βοηθά τον εργαζόμενο να βρίσκει προορισμό, αυτός «έχει δικαίωμα να το απενεργοποιεί». Και για την ασφάλεια του οδηγού, το μοντέλο που δέχεται η Αρχή είναι η πρόσβαση με δική του πρωτοβουλία, για παράδειγμα με σήμα κινδύνου, και όχι η συνεχής γνώση της θέσης.
Υπάρχει και μια υποχρέωση που οι περισσότεροι αγνοούν. Ο κατάλογος της Αρχής για το άρθρο 35 παρ. 4 του ΓΚΠΔ, που δημοσιεύτηκε με την Απόφαση 65/2018, βάζει στη δεύτερη κατηγορία τη «Συστηματική παρακολούθηση – εφόσον είναι επιτρεπτή – της θέσης/τοποθεσίας» των εργαζομένων, και στην πρώτη τη συστηματική και σε μεγάλη κλίμακα παρακολούθηση κινήσεων ή γεωγραφικής θέσης σε πραγματικό ή μη χρόνο. Αρκεί ένα από τα δύο για να είναι η εκτίμηση αντικτύπου υποχρεωτική. Δηλαδή ένας εργοδότης που παρακολουθεί συστηματικά τη θέση των εταιρικών οχημάτων οφείλει να κάνει εκτίμηση αντικτύπου πριν αρχίσει.
Και η ενημέρωση δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια. Στην Απόφαση 7/2024 η Αρχή έκρινε ότι η ενημέρωση πρέπει να είναι ατομική, πλήρης και σαφής και να μπορεί να αποδειχθεί με εύλογο τρόπο. Προφορική εξήγηση, έστω και μετά από αίτημα του ίδιου του εργαζόμενου, δεν αρκεί.
Τι κερδίζουμε
Σωστά στημένο, το σύστημα λύνει πραγματικά προβλήματα. Στέλνετε στον πελάτη το όχημα που είναι πιο κοντά, αντί αυτό που απάντησε πρώτο στο τηλέφωνο. Απαντάτε με στοιχεία όταν αμφισβητείται μια παράδοση. Δίνετε στον οδηγό κουμπί κινδύνου που πραγματικά φέρνει βοήθεια στη θέση του. Και σε κλοπή, ενεργοποιείτε τη θέση για το συγκεκριμένο περιστατικό, χωρίς να χρειάζεται να παρακολουθείτε συνεχώς.
Το άλλο κέρδος είναι ότι δεν πληρώνετε πρόστιμο. Οι αποφάσεις της Αρχής δείχνουν ξεκάθαρα πού σκοντάφτουν οι εργοδότες: στην παρακολούθηση εκτός ωραρίου. Το 2014, με την Απόφαση 165/2014, η Αρχή διέταξε εταιρεία να σταματήσει την επεξεργασία και να καταστρέψει το αρχείο γεωεντοπισμού, κρίνοντας ότι η συνεχής λειτουργία GPS δεν ήταν ούτε αναγκαία ούτε ανάλογη, αφού οι σκοποί καλύπτονταν με ηπιότερα μέσα. Το 2024, με την Απόφαση 6/2024, επέβαλε πρόστιμο 2.000 ευρώ και επίπληξη σε εταιρεία επειδή στέλεχός της χρησιμοποίησε τα δεδομένα θέσης ενώ ο εργαζόμενος ήταν σε άδεια, για να τον βρει. Στην ίδια απόφαση η Αρχή υιοθέτησε τη θέση της Γνώμης 2/2017 της Ομάδας Εργασίας του άρθρου 29, ότι για παρακολούθηση οχημάτων εκτός του συμφωνημένου ωραρίου «δεν είναι πιθανό να υπάρχει νομική βάση».
Ένα παράδειγμα
Ένας έμπορος στον Πειραιά έχει δύο οχήματα στην ίδια διαδρομή διανομής. Το πρώτο είναι ένα κλειστό φορτηγάκι 3,2 τόνων. Το δεύτερο είναι φορτηγό 7,5 τόνων. Το όριο που τα χωρίζει είναι οι 3,5 τόνοι μέγιστης επιτρεπόμενης μάζας του Κανονισμού (ΕΚ) 561/2006. Το φορτηγάκι είναι κάτω από το όριο, οπότε ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 165/2014 για τους ταχογράφους δεν απαιτεί ταχογράφο. Το μόνο ίχνος της διαδρομής του είναι η τηλεματική του εργοδότη, και αυτό το ίχνος μπορεί να κρατηθεί το πολύ έναν μήνα, να συλλέγεται μόνο μέσα στο ωράριο και μόνο στην προδιαγεγραμμένη διαδρομή, και δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση του οδηγού. Το φορτηγό είναι πάνω από το όριο, οπότε ο ταχογράφος είναι υποχρεωτικός, η επιχείρηση οφείλει να φυλάσσει τα φύλλα και τις εκτυπώσεις «for at least a year after their use», και ο οδηγός πρέπει να μπορεί να επιδείξει στον έλεγχο την τρέχουσα ημέρα και τις προηγούμενες 28. Τώρα έρχεται μια αμφισβήτηση παράδοσης τέσσερις μήνες μετά. Για το φορτηγό υπάρχει νόμιμο και υποχρεωτικό αρχείο, γιατί εκεί ο νόμος ζητά να κρατηθεί τουλάχιστον δώδεκα μήνες. Για το φορτηγάκι το νόμιμο ανώτατο είναι ένας μήνας, οπότε το αρχείο δεν υπάρχει· και αν ο εργοδότης το κράτησε για να απαντήσει στην αμφισβήτηση, αυτή η διατήρηση είναι ακριβώς το είδος της παράβασης που έφερε πρόστιμο 2.000 ευρώ και επίπληξη στην Απόφαση 6/2024. Το φορτηγάκι είναι μόλις τριακόσια κιλά κάτω από το όριο των 3,5 τόνων, και αυτά τα τριακόσια κιλά μετακινούν την υποχρέωση από το «σβήστε τα μέσα σε τριάντα ημέρες» στο «κρατήστε τα τουλάχιστον τριακόσιες εξήντα πέντε».
Πηγές: ν. 4624/2019 (Α΄ 137), άρθρο 27 παρ. 1, 2 και 7· ΑΠΔΠΧ, «Συχνές ερωτήσεις – Εργασιακές σχέσεις»· ΑΠΔΠΧ, Απόφαση 165/2014· ΑΠΔΠΧ, Απόφαση 6/2024· ΑΠΔΠΧ, Απόφαση 7/2024· ΑΠΔΠΧ, Απόφαση 65/2018, κατάλογος άρθρου 35 παρ. 4 ΓΚΠΔ, σημεία 1.5, 2.2.2 και 2.3, ΦΕΚ Β΄ 1622/10-5-2019· Γνώμη 2/2017 (WP249) της Ομάδας Εργασίας του άρθρου 29, όπως την επικαλείται η ΑΠΔΠΧ στην Απόφαση 6/2024· Κανονισμός (ΕΚ) 561/2006, άρθρο 2 παρ. 1· Κανονισμός (ΕΕ) 165/2014, άρθρα 3 παρ. 1, 33 παρ. 2 και 36.
Δείτε επίσης τη σελίδα μας για τον εντοπισμό οχημάτων.