Το πιο συχνό μπέρδεμα σε αυτή τη δουλειά είναι ότι ένας ανιχνευτής καπνού από το ράφι και ένα σύστημα πυρανίχνευσης θεωρούνται το ίδιο πράγμα. Δεν είναι. Τα διέπουν διαφορετικά πρότυπα και κάνουν διαφορετική δουλειά.
Τι είναι
Σύστημα πυρανίχνευσης είναι η εγκατάσταση που πιάνει τη φωτιά στην αρχή της και την αναγγέλλει: ανιχνευτές, πίνακας, τροφοδοσία, μπουτόν χειροκίνητης αναγγελίας και σειρήνες, όλα δεμένα μεταξύ τους. Η σειρά προτύπων είναι η ΕΛΟΤ EN 54, με χωριστά μέρη για τον πίνακα, την τροφοδοσία, τους ανιχνευτές θερμότητας, τους ανιχνευτές καπνού, τα μπουτόν, τους αναρροφητικούς ανιχνευτές και τα φωτεινά σήματα. Η μελέτη και η εγκατάσταση καλύπτονται από το ΕΛΟΤ CEN/TS 54-14, που είναι τεχνική προδιαγραφή και όχι πρότυπο, διάκριση που έχει σημασία όταν ζητηθεί τεκμηρίωση.
Ο αυτόνομος ανιχνευτής καπνού, αυτός που αγοράζεται έτοιμος και δουλεύει με μπαταρία, καλύπτεται από άλλο πρότυπο, το ΕΛΟΤ ΕΝ 14604. Χτυπάει εκεί που είναι και δεν ξέρει τίποτα για τον υπόλοιπο χώρο. Ένα σύστημα κατά ΕΝ 54 ξέρει ποιος ανιχνευτής χτύπησε, το δείχνει στον πίνακα, μπορεί να στείλει το σήμα έξω από το κτίριο, και μπορεί να δώσει εντολές: να ξεκλειδώσει πόρτες, να ξεκινήσει εξαερισμό, να κλείσει πυράντοχα κουφώματα.
Πότε το χρειαζόμαστε
Η πυρανίχνευση είναι από τα λίγα μέτρα ασφαλείας που ο ελληνικός νόμος όντως επιβάλλει, και η σειρά των διατάξεων είναι συγκεκριμένη.
Για τα νέα κτίρια ισχύει το π.δ. 41/2018, ο Κανονισμός Πυροπροστασίας Κτιρίων. Χωρίζει τα κτίρια σε έντεκα κατηγορίες χρήσης (κατοικία, προσωρινή διαμονή, συνάθροιση κοινού, εκπαίδευση, υγεία και πρόνοια, σωφρονισμός, εμπόριο, γραφεία, βιομηχανία και βιοτεχνία, αποθήκευση, στάθμευση) και ορίζει χωριστά για καθεμία πότε επιβάλλεται αυτόματο σύστημα, με κριτήρια το εμβαδόν, τον αριθμό των ορόφων και πόσα άτομα υπολογίζεται ότι βρίσκονται μέσα. Ανεξάρτητα από τη χρήση, στους επικίνδυνους χώρους κατηγορίας Α το αυτόματο σύστημα επιβάλλεται πάντα.
Για τα υφιστάμενα κτίρια και τις επιχειρήσεις εφαρμόζονται οι Πυροσβεστικές Διατάξεις κατά περίπτωση. Το πιστοποιητικό πυροπροστασίας εκδίδεται κατά την Πυροσβεστική Διάταξη 13/2021 και ισχύει πέντε χρόνια. Τη μελέτη την υπογράφει μηχανικός.
Ποιο πρότυπο δεσμεύει την εγκατάσταση το λέει ρητά η Πυροσβεστική Διάταξη 15/2014: «Η μελέτη, σχεδίαση και εγκατάσταση των αυτόματων συστημάτων πυρανίχνευσης καθορίζεται από το πρότυπο ΕΛΟΤ EN 54 “Συστήματα πυρανίχνευσης και συναγερμού”, όπως κάθε φορά ισχύει.» Για το χειροκίνητο σύστημα αναγγελίας παραπέμπει στα ΕΛΟΤ EN 54-11 και ΕΛΟΤ EN 54-23.
Για τις υφιστάμενες κατοικίες υπάρχει και επίσημη οδηγία, χωρίς υποχρεωτικό χαρακτήρα: η εγκύκλιος 31415 Φ.700.5/2019 του Αρχηγείου του Πυροσβεστικού Σώματος προτείνει αυτόματο σύστημα κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 54 σε κτίρια με έξι ή περισσότερους ορόφους, ενώ σε χαμηλότερα δέχεται αυτόνομους ανιχνευτές κατά ΕΛΟΤ ΕΝ 14604.
Τι κερδίζουμε
Κερδίζετε χρόνο για να βγει ο κόσμος έξω, και μόνο αυτό μετράει. Η φωτιά δεν σκοτώνει επειδή κάηκε το κτίριο. Σκοτώνει επειδή το κατάλαβαν αργά.
Κερδίζετε και νομική τάξη. Το πιστοποιητικό πυροπροστασίας είναι προϋπόθεση λειτουργίας για πολλές δραστηριότητες, και για να εκδοθεί χρειάζεται δήλωση του μηχανικού ότι τα μέτρα έγιναν όπως τα ζητάει η 15/2014, δήλωση του ιδιοκτήτη ότι τα μέσα δουλεύουν και συντηρούνται, και πιστοποιητικά των υλικών.
Η συντήρηση δεν είναι στην κρίση σας. Η Πυροσβεστική Διάταξη 12/2012 καθιερώνει υποχρεωτικό βιβλίο ελέγχου και συντήρησης, με έλεγχο τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, και όσο πιο συχνά ορίζει ο κατασκευαστής, από άτομο με τα προσόντα που ζητάει ο νόμος.
Ένα παράδειγμα
Ιδιοκτήτης μικρής βιοτεχνίας βάζει τέσσερις αυτόνομους ανιχνευτές καπνού μπαταρίας στην παραγωγή και θεωρεί ότι έχει πυρανίχνευση. Στον έλεγχο για το πιστοποιητικό προκύπτει ότι δεν έχει: οι αυτόνομοι ανιχνευτές καλύπτονται από το ΕΛΟΤ ΕΝ 14604 και χτυπάνε μόνο τοπικά, ενώ η Πυροσβεστική Διάταξη 15/2014 ζητάει σύστημα κατά ΕΛΟΤ EN 54, δηλαδή ανιχνευτές δεμένους σε πίνακα με δική του τροφοδοσία και μπαταρία, που δείχνει ποιος ανιχνευτής χτύπησε και σε ποια ζώνη. Η διαφορά φάνηκε στην πράξη έναν χρόνο μετά. Ο ανιχνευτής που χτύπησε ήταν στην αποθήκη πρώτων υλών, χώρο όπου τη νύχτα δεν βρίσκεται κανείς. Ένας αυτόνομος ανιχνευτής θα χτυπούσε σε άδειο κτίριο. Ο πίνακας έστειλε το σήμα έξω.
Πηγές: σειρά προτύπων ΕΛΟΤ EN 54 «Συστήματα πυρανίχνευσης και συναγερμού» και ΕΛΟΤ CEN/TS 54-14· ΕΛΟΤ ΕΝ 14604 για τους αυτόνομους ανιχνευτές καπνού· π.δ. 41/2018 «Κανονισμός Πυροπροστασίας Κτιρίων» (Α΄ 80/2018)· Πυροσβεστική Διάταξη 15/2014 (Β΄ 3149/2014), άρθρο 3· Πυροσβεστική Διάταξη 13/2021 (Β΄ 5519/2021), άρθρα 3 και 6· Πυροσβεστική Διάταξη 12/2012 (Β΄ 1794/2012), άρθρο 1· Αρχηγείο Πυροσβεστικού Σώματος, εγκύκλιος 31415 Φ.700.5/2019.
Δείτε επίσης τη σελίδα μας για την πυρανίχνευση.